Haber : Olcay AYDİLEK
(ANKARA) – Türkiye’de, son yıllarda gıda fiyatları baş döndüren bir hızla artıyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) verilerine göre, sebze ve meyve fiyatları, nisan ayında yüzde 5,9, yılbaşına göre yüzde 56,6, geçen yılın nisan ayına göre yüzde 47,2 arttı. Ekonomist Prof. Dr. Yaşar Uysal, gıdada üretimden ulaşıma, finansmandan soğutmaya tüm aşamalarda maliyetin arttığına işaret ederek, “Bu koşullarda gıdada geleneksel yaz ucuzluğu başka yazlara kalacaktır” dedi.
Türkiye’de, son yıllarda gıda fiyatları baş döndüren bir hızla artıyor. TÜİK verilerine göre sebze ve meyve fiyatları, nisan ayında yüzde 5,9, yılbaşına göre yüzde 56,6, geçen yılın nisan ayına göre yüzde 47,2 arttı.
Ekonomist Prof. Dr. Yaşar Uysal, ANKA Haber Ajansı’na TÜİK’in nisan ayı enflasyon verileri kapsamında gıda fiyatlarında yaşanan ve izleyen aylarda da devam etmesi beklenen artışın yaz aylarında yaratacağı etkiyi değerlendirdi.
Uysal, gıda ürünlerinin genelde yükte ağır pahada hafif olduğuna işaret ederek, “Yani nakliye için geniş alan diğer bir deyişle kamyon gerekiyor. Bu nedenle gıda enflasyonunda artan mazot fiyatları yani nakliye ücretleri çok önemli bir faktör haline geldi. Yine artan kredi faizleri nedeniyle gerek gıda ürünleri ticaretinin finansmanı gerekse depolanabilir ürünlerde bekletmenin alternatif maliyeti arttı” dedi.
Ulaşımın yanı sıra finansman maliyetlerindeki yükselişin de gıda enflasyonunu körüklediğini vurgulayan Uysal, gelecek aylarda da başta gübre ve mazot olmak üzere girdi fiyatlarındaki artışların tarımsal ürünlerin yetiştirilme maliyetlerini artıracağını vurguladı.
Uysal, “Böylece daha pahalıya üretilen, daha pahalıya taşınan, daha yüksek faizle finanse edilen gıdalar daha pahalı elektrikle aydınlatılan ve soğutulan/ısıtılan marketlerde çok daha pahalıya satılabilecektir. Bu koşullarda gıdada geleneksel yaz ucuzluğu başka yazlara kalacaktır” diye konuştu.
“Mazot ve gübre desteği artırılmalı”
Çiftçilere verilen mazot ve gübre desteğinin artırılması gerektiğini kaydeden Uysal, “Bunun yanı sıra genel olarak karayolu mal taşımacılığında, özelde de gıda nakliyatı yapan kamyonlarda mazotta ÖTV indirimi/iadesi uygulaması değerlendirilmelidir. Bunun için geliştirilecek basit bir belgeleme veya bilgisayar uygulaması ile ÖTV iade başvuruları alınabilecektir. Böylece neyin, nereden ve nereye taşındığı da kontrol altına alınabilecek, yaygın kayıtdışılığın olduğu alanda kayıt vekontrol olanağı da artacaktır” dedi.
“Yüksek fire fiyatların artmasının bir başka nedeni”
Uysal, tarım ürünleri fiyatlarının artmasının bir başka nedeninin de üretim-tüketim zincirindeki yüksek fire veya kayıplar olduğunu vurguladı.
Bazı ürünlerde, özellikle de sebzelerde fire oranının yüzde 40’lara ulaşabildiğini ifade eden Uysal, “Bunu engellemek için de özellikle taze/yaş meyve ve sebze nakliyatında kullanılan araçlara ilişkin nitelik standartları getirilmeli, frigofirik sistem teşvik edilmeli hatta zorunlu hale getirilmelidir” ifadesini kullandı.
Uysal, özellikle büyük şehirler için gıda tedarik stratejilerinin geliştirilmesinin önemine işaret ederek, mümkün olan ürünlerde il içinden veya yakın illerden tedarik için planlama yapılmasının gerekliliğine dikkati çekti.
Ekonomist Prof. Dr. Yaşar Uysal, “Kuşkusuz özellikle gıda açığı yüksek olan Marmara bölgesinin Akdeniz ve Ege bölgelerinden yaptığı tedarikin özel donanımlı ve hızlı gemilerle yapılmasına yönelik yol ve yöntemler de değerlendirilmelidir” dedi.
